TÜBA, Halil İnalcık’ın Hayatını ve Tarihçilik Mirasını Kitaplaştırdı

Türkiye Bilimler Akademisi (TÜBA), Türk ve dünya tarihçiliğinin önde gelen isimlerinden Prof. Dr. Halil İnalcık’ın yaşamını ve bilimsel çalışmalarını ele alan “Halil İnalcık Hayatı Bizzat Tarih” adlı eseri yayımladı. TÜBA Yaşam Öyküleri Dizisi’nin sekizinci kitabı olan eser, Dr. Bülent Arı tarafından kaleme alındı ve İnalcık’ın vefatının onuncu yılında okurla buluştu.

Kitap, bir tarihçinin biyografisinin ötesine geçerek Türk tarihçiliğinin gelişim sürecini, Osmanlı tarih araştırmalarındaki yöntem değişimini ve Türkiye’nin uluslararası akademik alandaki konumunu da konu alıyor. İnalcık’ın çocukluk yıllarından eğitim hayatına, akademik kariyerinden yetiştirdiği araştırmacılara kadar uzanan geniş bir anlatı sunuluyor.

Otuz yıllık arşiv birikimi

Eserin hazırlanışında Arı’nın yaklaşık otuz yıl boyunca biriktirdiği özel arşivi kullanıldı. Akademik belgeler, fotoğraflar, mektuplar, yazışmalar ve yayımlanmış çalışmalar kitapta bir araya getirildi. Arı, İnalcık’ın yanında geçirdiği 18 yıl boyunca akademik faaliyetlerini ve eserlerinin hazırlanış süreçlerini yakından takip etti. Hocasının kendisine anlattığı, her biri yaklaşık iki saat süren mülakatlar da çalışmanın kaynakları arasında yer aldı.

Yazar, kitabın İnalcık külliyatının genel bir tanıtımı niteliğinde olduğunu ve gelecekteki daha derinlikli araştırmalara kaynaklık etmesinin amaçlandığını belirtti.

TÜBA Başkanı Şeker’den değerlendirme

TÜBA Başkanı Prof. Dr. Muzaffer Şeker, kitabın takdim yazısında İnalcık’ın Türk tarihçiliğini uluslararası bilim camiasında güçlü biçimde temsil ettiğini ifade etti. Şeker, İnalcık’ın coğrafya, hukuk, iktisat ve sosyolojiyi arşiv belgeleriyle birlikte değerlendirerek kendinden sonraki nesillerin takip ettiği bir ekol oluşturduğunu söyledi.

Şeker, TÜBA’nın bu mirası yaşatmayı bir vefa borcu olarak gördüğünü belirtti ve bu kapsamda sosyal ve beşerî bilimler alanındaki nitelikli Türkçe telif eserlere verilen TÜBA-TESEP Halil İnalcık Özel Ödülü’nü hatırlattı.

Osmanlı tarihine yeni bir bakış

İnalcık’ın en önemli katkılarından biri, Osmanlı tarihini yalnızca savaşlar ve hükümdarlar üzerinden okuyan geleneksel yaklaşımın ötesine taşımasıdır. Arşiv belgelerini farklı disiplinlerin birikimiyle değerlendiren İnalcık, devlet kurumlarını, ticaret ilişkilerini, vergi düzenini, şehirleri ve toplumsal yapıyı araştırmaların merkezine yerleştirdi. Tahrir defterleri ve şer’iyye sicilleri gibi kaynakların bilimsel yöntemlerle incelenmesi, bu alandaki çalışmaların temelini oluşturdu.

Kitapta, İnalcık’ın kaynak eser neşriyatı, siyasi ve sosyal-ekonomik tarih, hukuk tarihi ve şehir tarihi gibi alanlardaki çalışmaları ayrıntılı biçimde ele alınıyor.

Ödüller ve uluslararası tanınırlık

İnalcık, 23 üniversiteden fahri doktora unvanı aldı. TÜBA Şeref Üyeliği’nin yanı sıra British Academy ve American Academy of Arts and Sciences üyelikleri bulunuyor. Cumhurbaşkanlığı Kültür ve Sanat Büyük Ödülü, TBMM Onur Ödülü ve Kral Faysal Ödülü de kendisine verilen başlıca ödüller arasında yer alıyor. Cambridge Uluslararası Bilim Merkezi ise onu yirminci yüzyılın önde gelen iki bin sosyal bilimcisi arasında gösterdi.