TÜBA Üyesi Prof. Gürsan, COP31’de Gıda ve Su Güvenliği İçin Biyoalgılayıcıları Anlattı

COP31 kapsamında Yeşil Bölge’de düzenlenen “Gıda, Tarım ve Sağlık” oturumunda TÜBA Asli Üyesi Prof. Dr. K. Arzum Erdem Gürsan, gıda ve su güvenliğinde kullanılan biyoalgılayıcı teknolojilerini ele aldı. Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı’nın organize ettiği oturumda Gürsan, “Gıda ve Su Güvenliğine Yönelik Biyoalgılayıcılar” başlıklı sunumunu gerçekleştirdi.

İklim değişikliğinin gıda ve suya etkisi

Prof. Dr. Gürsan, sıcaklık ve yağış rejimlerindeki değişimlerin tarımsal üretimi, su kalitesini ve insanların gıda ve su kaynaklı tehlikelere maruz kalma riskini artırdığına dikkat çekti. Sunumda, bu gelişmelere karşı erken tespit imkânı sunabilecek biyoalgılayıcıların rolü değerlendirildi.

Çalışma prensipleri ve tespit edilen maddeler

Aptamer, antikor veya enzim gibi biyolojik tanıma elemanlarının hedef maddelerle etkileşimini ölçülebilir sinyallere dönüştürdüğü belirtilen sistemlerin; mikotoksinler, patojenler, pestisitler ve antibiyotik kalıntılarının tespitinde kullanılabildiği aktarıldı. Gıda güvenliği kapsamında zearalenon, patulin ve aflatoksin B1 gibi mikotoksinlere yönelik çalışmalar ile uygulama örnekleri paylaşıldı.

Su güvenliği tarafında ise ağır metal iyonları ve ilaç kalıntılarının belirlenmesine yönelik sensör yaklaşımları ile mikrobiyal kirliliğin izlenmesinde kullanılan ticari sistemler ele alındı. Taşınabilir okuyucular ve akıllı telefon destekli ölçüm teknolojilerinin, laboratuvar dışında hızlı tarama imkânı sağlayabileceği vurgulandı.

Güvenilirlik ölçütleri

Gürsan, bu teknolojilerin sahada güvenilir sonuç verebilmesi için seçicilik, matriks etkisi, geri kazanım ve tekrarlanabilirlik gibi performans ölçütlerinin gerçek örnekler üzerinde değerlendirilmesi gerektiğini belirtti. Sonuçların uygun referans yöntemlerle karşılaştırılmasının, biyoalgılayıcıların güvenilirliğini ortaya koymak ve uygulamaya aktarmak açısından belirleyici olduğunu ifade etti.

Oturumda ayrıca TÜBİTAK Marmara Araştırma Merkezi (MAM), HEKTAŞ ve Türk Standardları Enstitüsü (TSE) temsilcileri de sunum yaptı. Programda tarım ve gıda güvenliği, sulama ve su verimliliği, gıda sistemleri ile iklim değişikliği ve sağlık konuları farklı kurum ve uzmanların katkılarıyla değerlendirildi.