Duran: Algoritmik Çağda Kontrol Şirketlerde, Devletlerde ya da Vatandaşta Olmalı
Duran, algoritmik çağda dijital alanın birkaç şirketin kontrolüne bırakılamayacağını ve hesap verebilirlik ilkesinin esas alınması gerektiğini söyledi.
Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, TRT World Forum kapsamında düzenlenen “Algoritmik Çağda Kontrol Kimde? Şirketler, Devletler, Vatandaşlar” başlıklı oturumda, dijital dünyada bilgiye erişimi ve kamuoyunu şekillendiren algoritmaların hesap verebilirlik ilkesiyle denetlenmesi gerektiğini savundu. Etkinlik, bu yıl onuncusu düzenlenen forumun ikinci gününde İstanbul Kongre Merkezi’nde gerçekleştirildi.
Eşik bekçisi ortadan kalkıyor
Duran, geleneksel gazetecilikte editörlerin haberlerin doğruluğunu, kamu yararını ve yayımlanabilirliğini değerlendirdiğini, bu kararların arkasında hesabı sorulabilir insanların bulunduğunu belirtti. Bugün ise bu rolün giderek algoritmalara devredildiğini ifade eden Duran, bir haberin doğru olsa da algoritma nedeniyle geniş kitlelere ulaşamayabileceğini, buna karşılık yanıltıcı içeriklerin kısa sürede yayılabildiğini söyledi.
Ekonomik ve kültürel riskler
Duran, araştırma haberciliğinin maliyetli olmasına rağmen yapay zekâ özetlerinin kaynağa atıf yapmadan bilgiyi dolaşıma sokabildiğine dikkat çekerek gazeteciliğin bağımsızlık ve mali sürdürülebilirlik ihtiyacını vurguladı. Ayrıca gençlerin tarihlerini ve kültürel miraslarını dijital platformlar üzerinden öğrenmesinin, ortak hafıza ve kültürel kimlik açısından yeni sorular doğurduğunu kaydetti.
Üç temel ilke
Duran, dijital alanın yönetiminde hesap verebilirlik, algoritmik dağıtımda adalet ve çoğulculuk ilkelerinin esas alınması gerektiğini belirtti. Algoritmaların işleyişinde daha fazla şeffaflık sağlanması ve kullanıcıların kararlara itiraz edebilmesi gerektiğini savundu. Türkiye açısından meselenin dijital egemenlik boyutu da bulunduğunu ifade etti.
Gazze’de gazetecilerin durumu
Duran, Anadolu Ajansı serbest kameramanı Muntasır es-Savvaf’ın Gazze’de İsrail’in düzenlediği hava saldırısında hayatını kaybettiğini, TRT Arabi kameramanı Sami Şehade’nin ise Gazze’de haber takibi sırasında ağır yaralanarak sağ bacağını kaybettiğini hatırlattı. Büyük dijital platformlarda Gazze’den gelen içeriklerin kaldırıldığı, erişiminin kısıtlandığı ya da hassas içerik olarak etiketlendiği yönündeki iddialara değinen Duran, hakikatin görünmez kılınmasının dezenformasyonu güçlendirdiğini söyledi.
Duran, kontrolün muhakeme edebilen, hakikati savunan ve tercihlerinin sorumluluğunu üstlenen insanların elinde olması gerektiğini belirterek konuşmasını tamamladı.
